dominhtrang020984
New Member
Download miễn phí Dao động và biến đổi của hiện tượng rét đậm, rét hại ở Việt Nam
Sựbiến đổi của hiện tượngrét đậm,réthại
là một trong những hệquảcủa sựbiến đổi nhiệt
độ. Trong bối cảnh nóng lên toàn cầu, Việt
Namcũng là một trong sốcác quốc gia bị ảnh
hưởng, điều này thểhiện rõ ởsựbiến đổi nhiệt
độtrung bìnhcủa các vùng khí hậu được biểu
diễn trên Hình8.Rõ ràng cảbốn vùng khí hậu
phía bắc đều có chung một xu thếtăng nhẹcủa
nhiệt độtrung bình, trong đó vùngtăngmạnh
nhất là Bắc Trung Bộ.
Để tải bản Đầy Đủ của tài liệu, xin Trả lời bài viết này, Mods sẽ gửi Link download cho bạn sớm nhất qua hòm tin nhắn.
Ai cần download tài liệu gì mà không tìm thấy ở đây, thì đăng yêu cầu down tại đây nhé:
Nhận download tài liệu miễn phí
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Các nghiên cứu cho thấynhiệt độ bề mặt trung bình toàn cầu đã tăng lên
từ cuối thế kỷ 19. Trong thế kỷ 20, sự tăng lên
này vào khoảng 0,6 ± 0,2oC trong đó nhiệt độ
cực tiểu ngày tăng lên nhiều hơn so với nhiệt độ
cực đại ngày [1,2]. Mặc dù rất khó khăn để đánh
giá sự biến đổi và xu thế của những cực trị khí
hậu, Kattenberg và cộng sự (1996) đã kết luận
rằng xu thế ấm lên sẽ dẫn đến làm tăng những
hiện tượng liên quan đến nhiệt độ cao trong thời
kỳ mùa hè và làm giảm những hiện tượng liên
quan đến nhiệt độ thấp trong những ngày mùa
đông [3]. Tuy nhiên, sự tăng lên của các cực trị
nhiệt độ là khác nhau đối với từng khu vực.
Bonsal và cộng sự (2001) đã phân tích sự biến
đổi theo không gian và thời gian của nhiệt độ
cực trị ở Canada trong thời kỳ 1950-1998 và
thấy rằng có sự khác biệt lớn giữa các khu vực
và theo mùa [4]. Những khác biệt theo mùa
trong biến đổi của cực trị nhiệt độ cho thấy trong
105 năm (1897-2001) nhiệt độ không khí bề mặt
của trạm quan trắc quốc gia Athens thể hiện xu
thế tăng những năm ấm hơn trong đó thời kỳ
mùa hè và mùa xuân thì ấm lên nhiều hơn so với
thời kỳ mùa đông [5]. Tần suất xuất hiện của
những ngày nóng và những ngày lạnh cũng có
xu hướng biến đổi khác nhau. Manton và cộng
sự (2001) đã chỉ ra rằng có sự tăng lên đáng kể
của những ngày nóng và đêm ấm và giảm đi ∗ Tác giả liên hệ. ĐT: 84-4-38584943.
E-mail: [email protected]
V.T. Hằng và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Tự nhiên và Công nghệ 26, Số 3S (2010) 334‐343 335
đáng kể của những ngày lạnh và đêm lạnh kể từ
năm 1961 trên khu vực Nam Á và Nam Thái
Bình Dương [6]. Tuy nhiên, những phân tích về
xu thế của các hiện tượng thời tiết cực nóng hay
cực lạnh trong thế kỷ 20 ở Hoa Kỳ lại cho thấy
không có sự biến đổi đáng kể cả về tần suất hay
cường độ [7,8]. Zhai và Pan (2003) đã nghiên
cứu sự biến đổi về tần suất của những hiện tượng
nhiệt độ cực trị ở Trung Quốc dựa trên số liệu
nhiệt độ không khí bề mặt ngày của khoảng 200
trạm quan trắc trong thời kỳ 1951-1999, kết quả
cho thấy số ngày nóng (trên 35oC) có xu thế
giảm nhẹ, trong khi đó số ngày sương giá (dưới
0oC) có sự giảm đáng kể [9]. Tần số của những
ngày và đêm ấm tăng lên và tần số của những
ngày và đêm mát giảm đi ở Trung Quốc. Từ việc
phân tích các chuỗi nhiệt độ ngày dài nhất có thể
có ở Châu Âu và Trung Quốc, Yan và cộng sự
(2002) đã xác định được ba giai đoạn biến đổi
của cực trị nhiệt độ đó là: giảm những cực trị ấm
trước những năm cuối của thế kỷ 19, giảm
những cực trị lạnh sau đó và tăng những cực trị
ấm kể từ những năm 1960 [10].
Hiện nay ở Việt Nam những nghiên cứu về
sự biến đổi của các yếu tố và hiện tượng thời tiết
khí hậu cực đoan còn chưa nhiều. Kết quả phân
tích về sự biến đổi nhiệt độ cực trị tuyệt đối ở
Việt Nam trong giai đoạn 1961-2007 của H. T.
M. Hà và P. V. Tân (2009) cho thấy nhiệt độ cực
tiểu tháng ở nước ta tăng lên trung bình khoảng
0,9oC/thập kỷ, trong khi nhiệt độ cực đại tháng
giảm nhẹ khoảng 0,1oC/thập kỷ [11]. Sự biến đổi
của những cực trị nhiệt độ sẽ ảnh hưởng đáng kể
đến sự biến đổi của các hiện tượng thời tiết, khí
hậu trong đó có hiện tượng rét đậm, rét hại. Đây
chính là nội dung nghiên cứu của bài báo này.
2. Khái niệm, số liệu và phương pháp
2.1. Khái niệm
Rét đậm, rét hại là một trong những loại
hình thời tiết cực đoan rất đặc trưng trong mùa
đông ở hầu khắp khu vực phía bắc lãnh thổ Việt
Nam. Trong những tháng chính đông (12, 1, 2)
các đợt rét đậm, rét hại xảy ra liên tiếp, kéo dài
và trên diện rộng không những ảnh hưởng trực
tiếp đến cây trồng, vật nuôi mà còn ảnh hưởng
đến sức khỏe con người. Hiện nay, chỉ tiêu để
xác định hiện tượng rét đậm, rét hại là dựa vào
nhiệt độ trung bình ngày (Ttb) như sau:
- Nếu Ttb ≤ 15oC thì có rét đậm xuất hiện.
- Nếu Ttb ≤ 13oC thì có rét hại xuất hiện.
2.2. Số liệu
Số liệu nhiệt độ trung bình ngày của các
trạm quan trắc bề mặt ở các vùng khí hậu Việt
Nam trong giai đoạn 1961-2007 được sử dụng
để phân tích. Danh sách các trạm quan trắc tại
từng vùng khí hậu cụ thể là:
- Vùng Tây Bắc (B1): Sơn La, Điện Biên,
Lai Châu, Mộc Châu, Yên Châu.
- Vùng Đông Bắc (B2): Sapa, Hà Giang,
Bắc Quang, Yên Bái, Lạng Sơn, Bãi Cháy, Thái
Nguyên, Côtô, Tuyên Quang.
- Vùng Đồng bằng Bắc Bộ (B3): Hà Nội,
Phủ Liễn, Nam Định, Ninh Bình, Bạch Long
Vĩ, Hòa Bình, Thái Bình, Bắc Giang.
- Vùng Bắc Trung Bộ (B4): Thanh Hóa,
Hồi Xuân, Vinh, Tương Dương, Hà Tĩnh, Kỳ
Anh, Đồng Hới, Tuyên Hóa, Đông Hà, A Lưới,
Huế, Nam Đông, Hương Khê.
- Vùng Nam Trung Bộ (N1): Đà Nẵng, Trà
My, Quảng Ngãi, Batơ, Quy Nhơn, Tuy Hòa,
Nha Trang, Phan Rang, Phan Thiết, Phú Quý.
- Vùng Tây Nguyên (N2): Bảo Lộc, Buôn
Ma Thuột, Đà Lạt, Kontum, Playcu, Ayunpa,
Đăknông.
- Vùng Nam Bộ (N3): Cà Mau, Cần Thơ,
Rạch Giá, Vũng Tàu, Côn Đảo.
V.T. Hằng và nnk. / Tạp chí Khoa học ĐHQGHN, Khoa học Tự nhiên và Công nghệ 26, Số 3S (2010) 334‐343 336
2.3. Phương pháp
Những đặc điểm trong phân bố không gian
cũng như biến đổi theo thời gian của hiện tượng
rét đậm, rét hại được phân tích dựa trên một vài
đặc trưng thống kê cơ bản, đó là:
- Chuỗi số ngày rét đậm (rét hại) theo từng
tháng và năm của các trạm; số ngày rét đậm (rét
hại) trung bình theo thập kỷ.
- Độ lệch chuẩn của số ngày rét đậm (rét hại)
theo tháng và năm tại các trạm.
- Phương trình xu thế biến đổi tuyến tính theo
thời gian của số ngày rét đậm (rét hại) tại các
trạm, y = a0 + a1t trong đó y là số ngày rét đậm
(rét hại), a0 và a1 là hệ số của phương trình hồi
qui tuyến tính một biến, t là thời gian (năm). Xu
thế biến đổi là tăng lên khi hệ số a1 > 0 và ngược
lại. Giá trị tuyệt đối của hệ số a1 càng lớn thể hiện
mức độ tăng, giảm càng mạnh theo thời gian.
3. Kết quả và thảo luận
3.1. Phân bố số ngày rét đậm, rét hại theo
không gian và thời gian
Rét đậm, rét hại là những hiện tượng gắn
liền với điều kiện thời tiết khi có sự xâm nhập
của không khí lạnh từ phía bắc trong các tháng
mùa đông. Theo số liệu thống kê, hiện tượng
này chỉ xảy ra ở phần lãnh thổ phía bắc, tức là
các vùng khí hậu từ B1 đến B4. Chính vì vậy,
những kết quả nghiên cứu chỉ tập trung phân
tích cho các vùng khí hậu này.
Số ngày rét đậm trung bình mùa
0
20
40
60
80
100
120
140
La
i C
hâ
u
Đ
iệ
n
Bi
ên
Sơ
n
La
M
ộc
C
hâ
u
Yê
n
C
hâ
u
H
à
G
ia
ng
Bắ
c
Q
ua
ng
Sa
P
a
Bã
i C
há
y
Lạ
ng
S
ơ
n
Tu
yê
n
Q
ua
ng
Yê
n
Bá
i
Th
ái
N
gu
yê
n
C
ô
Tô
Lá
ng
H
òa
B
ìn
h
Ph
ủ
Li
ễn
N
am
Đ
ịn
h
N
in
h
Bì
nh
Bạ
ch
L
on
g
Vĩ
Th
ái
B
ìn
h
H
ồi
X
uâ
n
Th
an
h
H
óa
Tư
ơ
ng
D
ư
ơ
ng
H
à
Tĩ
nh
H
ư
ơ
ng
K
hê
Kỳ
A
nh
Tu
yê
n
H
óa
Đ
ôn
g
H
à
Vi
nh H
uế
A
Lư
ớ
i
N
am
Đ
ôn
g
Số
n
gà
...