thieulamxungtran
New Member
Download Tiêu chí và yếu tố bảo đảm hiệu quả tính thay mặt của Quốc hội miễn phí
Việc đáp ứng các tiêu chí về tính thay mặt của Quốc hội mới chỉ là điều kiện “cần”, chứ chưa phải là điều kiện “đủ” để tính thay mặt được thực hiện có hiệu quả. Nói cách khác, đó mới chỉ là “hình thức”, chứ chưa phải là “nội dung” của vấn đề. Về nguyên tắc, đại biểu Quốc hội cần thay mặt cho nhân dân trong đơn vị bầu cử đã bầu ra họ, nhưng việc họ có nói, và nói có đúng tiếng nói cử tri của đơn vị bầu cử hay không lại là một vấn đề khác. Các yếu tố sau đây sẽ ảnh hưởng và quyết định hiệu quả của đại diện:
Để tải bản DOC Đầy Đủ thì Trả lời bài viết này, mình sẽ gửi Link download cho
Tóm tắt nội dung:
nghị viện ra đời bao gồm những đại biểu thay mặt cho những phe đảng và những nhóm tư tưởng trong xã hội; Thứ tư, hệ thống bầu cử phải tạo ra nghị viện bao gồm cả nam, nữ, già, trẻ, giàu, nghèo; các tín ngưỡng, tôn giáo; các dân tộc (sắc tộc)...14.Dưới góc độ lý luận, một Nghị viện/Quốc hội có tính thay mặt hợp lý cần phản chiếu tính đa dạng của cộng đồng dân cư như giới tính, ngôn ngữ, tôn giáo, dân tộc, thành phần xã hội, tư tưởng, chính kiến... Tuy nhiên, thực tiễn tổ chức thực hiện cho thấy, khó có cơ quan dân cử nào đồng thời đảm bảo cân đối tất cả các tiêu chí về tính đại diện. Theo ý kiến của nhiều nhà nghiên cứu và thực tiễn bầu cử ở nhiều quốc gia trên thế giới, tính thay mặt của cơ quan dân cử thường được thể hiện qua hai tiêu chí cơ bản: Thứ nhất, thay mặt theo vùng (địa lý), theo đó, mỗi vùng như tỉnh (thành phố) hay huyện… được phân bổ (hay được bảo đảm) số lượng đại biểu nhất định và các đại biểu được bầu phải chịu trách nhiệm trước cử tri tại vùng của họ. Cần chú ý rằng, mặc dù “bám” theo địa dư, nhưng các ứng cử viên thường không phải với tư cách độc lập, mà họ “thuộc” về một đảng phái chính trị nhất định. Thứ hai, thay mặt theo các đảng phái chính trị. Tức là cử tri bầu cho các đảng phái chính trị, hay cho các cá nhân, nhưng những cá nhân phải gắn với các chính đảng. Về bản chất, đây là tiêu chí theo đường lối chính trị (hay các hệ tư tưởng khác nhau trong xã hội). Ngoài ra, tùy từng quốc gia trong từng thời kỳ, chế độ bầu cử có thể cần tính đến cơ cấu về giới tính (nam, nữ); độ tuổi (già, trẻ); địa vị xã hội (giàu, nghèo); các tín ngưỡng, tôn giáo; các dân tộc (sắc tộc)... Tuy nhiên cần lưu ý rằng, những tiêu chí khác đều đóng “vai phụ” cho tiêu chí đảng phái chính trị. Chẳng hạn, để tăng tỉ lệ phụ nữ trong cơ quan dân cử, thì các đảng phái cần có biện pháp để giới thiệu nhiều ứng cử viên của đảng mình là phụ nữ. Mặc dù họ thay mặt cho phụ nữ, nhưng họ thuộc một đảng phái chính trị nào đó, chứ ít khi họ thay mặt cho phụ nữ với tư cách ứng cử viên độc lập.
Bên cạnh đó, tầm quan trọng của việc chọn lựa, phân vạch đơn vị bầu cử còn được thể hiện: (i) nó trực tiếp quyết định đến nguyên tắc bình đẳng trong bầu cử. Về nguyên lý, số dân bằng nhau phải được bầu số lượng đại biểu bằng nhau. Nếu hai đơn vị bầu cử có số đại biểu được bầu bằng nhau, nhưng dân số đơn vị bầu cử khác nhau, thậm chí, đơn vị này lại gấp hai đơn vị bầu cử kia thì rõ ràng, nguyên tắc bình đẳng không được tôn trọng; (ii) nó quyết định cách thức “chuyển hóa” từ ý chí của nhân dân thành đại biểu trong cơ quan đại diện. Nếu chọn lựa đơn vị bầu cử theo phương pháp tỉ lệ, quyền lực từ nhân dân sẽ “chuyển hóa” vào các các đảng phái chính trị theo tỉ lệ số phiếu mà các đảng phái chính trị nhận được; nếu chọn đơn vị bầu cử theo phương pháp đa số, quyền lực nhân dân sẽ chuyển hóa cho các ứng cử viên; (iii) nó ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác của việc “chuyển giao” quyền lực từ cử tri sang quyền lực của các đại biểu, các thiết chế đại diện. Chẳng hạn, về nguyên lý, đơn vị bầu cử áp dụng phương pháp tỉ lệ thường phản ánh sự “chuyển hóa” chính xác hơn so với phương pháp đa số, nhất là khi “ngưỡng” quy định tỉ lệ được chuyển thành “ghế” thấp. Điều này rất quan trọng, bởi nếu thiết kế không hợp lý, rất có thể dẫn đến hiện tượng “quyền lực không được trao cho người cần trao”15. Ngoài ra, việc chọn lựa mô thức đơn vị bầu cử là một yếu tố rất quan trọng, nó quyết định hiệu quả của sự ủy trị và mối liên hệ giữa cử tri với người đại diện, với chính quyền do họ bầu ra; tác động rất lớn đến tính cạnh tranh, ganh đua giữa các ứng cử viên trong bầu cử. Về nguyên tắc, đơn vị bầu cử một thay mặt tạo cơ sở chặt chẽ hơn, hiệu quả hơn mối liên hệ, trách nhiệm của người đại biểu với cử tri so với đơn vị bầu cử nhiều đại diện. Tính ganh đua giữa các ứng cử viên trong đơn vị bầu cử một thay mặt quyết liệt hơn nhiều so với đơn vị bầu cử nhiều đại diện16.
3. Những yếu tố cơ bản bảo đảm hiệu quả tính thay mặt
Việc đáp ứng các tiêu chí về tính thay mặt của Quốc hội mới chỉ là điều kiện “cần”, chứ chưa phải là điều kiện “đủ” để tính thay mặt được thực hiện có hiệu quả. Nói cách khác, đó mới chỉ là “hình thức”, chứ chưa phải là “nội dung” của vấn đề. Về nguyên tắc, đại biểu Quốc hội cần thay mặt cho nhân dân trong đơn vị bầu cử đã bầu ra họ, nhưng việc họ có nói, và nói có đúng tiếng nói cử tri của đơn vị bầu cử hay không lại là một vấn đề khác. Các yếu tố sau đây sẽ ảnh hưởng và quyết định hiệu quả của đại diện:
Một là, tính thay mặt theo đảng phái chính trị là yếu tố quan trọng quyết định hiệu quả của sự ủy trị. Về bản chất, vai trò của các đảng phái chính trị đối với bầu cử liên quan đến việc trả lời câu hỏi: ngoài con người “cụ thể”, cử tri còn lựa chọn gì trong bầu cử? Một đường lối chính trị, một chính sách phát triển đất nước? Đường lối chính trị, chính sách cai trị phải được thực hiện thông qua những con người cụ thể. Nhưng những con người, những ứng cử viên nếu riêng rẽ, độc lập, không có một “bộ tham mưu” để tổ chức, không có những nguyên tắc chính trị nhất định dẫn dắt, thì họ có thể làm gì cho những người dân đã tin tưởng và trao quyền lực cho họ? Ở đa số các quốc gia trên thế giới, các đảng phái chính trị rất chú trọng công tác vận động bầu cử, với mục đích là hướng tới nắm giữ quyền lực nhà nước và lấy đó làm công cụ để thực hiện mục đích, lý tưởng của mình. Các đảng phái chính trị giới thiệu ứng cử viên, tham gia vận động tranh cử và xây dựng chính sách, kế hoạch hành động cho các ứng cử viên của đảng phái mình. Nhìn chung, các đảng phái chính trị có vai trò rất quan trọng trong việc tạo lập, duy trì tính cạnh tranh trong bầu cử. “Không có sự nghi ngờ chút nào rằng, chế độ dân chủ ngày nay là một chế độ dân chủ của những phe đảng và một hệ thống bầu cử phải tham chiếu tới một thể chế chính trị đa đảng, vì chỉ có như vậy, mới có thể nói về các cuộc bầu cử tự do và các cuộc bầu cử cạnh tranh”17. Có thể ý kiến trên còn mang tính phiến diện, bởi chưa có công trình nghiên cứu nào khẳng định cơ chế chính trị đa đảng là cơ chế duy nhất cho các cuộc bầu cử cạnh tranh, còn mang tính “cào bằng” trong mọi thể chế, chưa thấy tính đặc thù trong thời kỳ quá độ của thể chế chính trị các nước xã hội chủ nghĩa, nhưng rõ ràng, không thể phủ nhận vai trò của các đảng phái chính trị đối với các cuộc bầu cử ở các nước tư bản, bởi suy cho cùng, nói đến các đảng phái chính trị là nói tới các đường lối chính trị. Khi cử tri đi bỏ phiếu, họ lựa chọn không những cá nhân người đại diện, mà đồ...