babykimcuong_kimcuong
New Member
Download miễn phí Giá trị của triết học trong quan niệm của B.Rátxen và M.Mítgơlây
Cho đến nay, những câu hỏi trên vẫn chưa được giải quyết dứt khoát
và chúng ta cũng rất ít hy vọng có thể tìm ra một câu trả lời. Tuy
nhiên, theo B.Rátxen, nhiệm vụ của triết học vẫn là xem xét các câu
hỏi ấy để có thể ý thức được tầm quan trọng của chúng, tìm ra những
cách giải quyết chúng và làm sống mãi sự suy tư của chúng
ta về Vũ trụ; đặc biệt, để con người không mất đi sự quan tâm này,
bởi việc chúng ta tự giới hạn mình trong khuôn khổ của tri thức đã là
điều chắc chắn. Trên thực tế, theo B.Rátxen, “giá trị của triết học
phải được tìm kiếm chủ yếu nơi chính sự không chắc chắn của
nó”(6).
Để tải bản Đầy Đủ của tài liệu, xin Trả lời bài viết này, Mods sẽ gửi Link download cho bạn sớm nhất qua hòm tin nhắn.
Ai cần download tài liệu gì mà không tìm thấy ở đây, thì đăng yêu cầu down tại đây nhé:
Nhận download tài liệu miễn phí
Tóm tắt nội dung tài liệu:
GIÁ TRỊ CỦA TRIẾT HỌC TRONG QUAN NIỆM CỦA B.RÁTXEN VÀM.MÍTGƠLÂY
VŨ MẠNH TOÀN (*)
Triết học là gì và có giá trị như thế nào? Câu hỏi ấy luôn được đặt
ra trong lịch sử triết học. Theo B.Rátxen, giá trị của triết học chỉ có
thể tìm thấy giữa các lợi ích tinh thần. Ông cho rằng, giá trị của
triết học là ở chỗ, thông qua việc giải đáp các câu hỏi đặt ra, nó
giúp con người nâng cao sự hiểu biết về các sự vật và có thể giải
phóng con người khỏi những mục đích cá nhân hẹp hòi. Khác với
B.Rátxen, M.Mítgơlây lại tìm giá trị của triết học ở chính sự cần
thiết của nó trong việc giải thoát con người khỏi sự lẫn lộn thường
xuyên về khái niệm. Điểm chung của hai nhà triết học này là đều
khẳng định sự cần thiết của triết học trong cuộc sống và vai trò
quan trọng của nó trong quá trình nhận thức thế giới của con người.
Từ xưa đến nay, những câu hỏi muôn thủa của loài người luôn được
đặt ra, như triết học là gì? Triết học có giá trị gì? Triết học có ích gì
trong cuộc sống? Các sự vật thực sự là gì? Sự vật vận động và biến
đổi như thế nào? Ý nghĩa của cuộc sống là gì? Có linh hồn tồn tại
mãi sau khi chết hay không? Có Thượng đế hay Ngài chỉ là sản
phẩm của trí tưởng tượng?... Đây không chỉ là những câu hỏi, mà
còn là những suy tư triết học mà nhân loại đặt ra từ khi loài người có
nhân tính và có khả năng nhận thức.
Quá trình giải đáp những câu hỏi này chính là quá trình suy tư, triết
lý về chúng chứ không phải là những lý thuyết do các suy tư đó sản
sinh ra. Người Hy Lạp cổ đại là những người đầu tiên dùng từ
Philosophia để diễn tả quá trình tìm kiếm lời giải đáp cho những câu
hỏi này. Theo đúng nghĩa của nó, philosophia có nghĩa là lòng yêu
mến (philos) sự khôn ngoan, sự thông thái (sophia). Ở đây, người Hy
Lạp muốn nói đến sự hiểu biết sâu xa về sự vật chứ không phải là
một kiến thức về các sự kiện liên quan đến sự vật. Đó là lý do tại sao
người Hy Lạp gọi triết học là lòng yêu mến sự khôn ngoan, sự thông
thái hơn chính sự khôn ngoan, sự thông thái ấy .
Ngay từ thời cổ đại, Xôcrát đã nhận định “đối với con người, cuộc
sống mà chưa được thẩm định thì chưa đáng sống. Chỉ cuộc sống
luôn được thẩm định mới đáng sống, và chính tiến trình thẩm định ta
là ai có thể chuyển biến cái ta là ai”. Hay như, triết gia người Đức
thế kỷ XX - M.Haiđơgơ khi trả lời một sinh viên về việc ai có thể
làm triết học đã khẳng định: “Vấn đề không phải là bạn có thể làm gì
với triết học, mà triết học có thể làm gì với bạn”(1).
Triết học có ý nghĩa gì? Triết học có giá trị gì? Đó là câu hỏi mà mỗi
nhà triết học đều có câu trả lời trên lập trường tư tưởng của mình.
Trong bài viết này, chúng tui chỉ phân tích và so sánh quan điểm về
giá trị của triết học ở hai triết gia người Anh thế kỷ XX – B.Rátxen
(B.Russell)(2) và M.Mítgơlây (M.Midgley)(3).
Quan điểm về giá trị của triết học được B.Rátxen (1872 – 1970)
trình bày chủ yếu trong Những vấn đề của triết học (The Problems
of Philosophy), xuất bản năm 1912. Trong tác phẩm này, sau khi
xem xét hàng loạt những thiếu sót của triết học, ông đã đặt vấn đề vì
sao chúng ta cần học triết học và triết học có giá trị gì?
B.Rátxen cho rằng, ngày nay, do con người chịu ảnh hưởng của
khoa học hay công việc thực tế dẫn đến người ta nghi ngờ “phải
chăng triết học cũng chỉ là những chuyện tầm phào vô tội vạ, những
phân biệt chi li vô ích và những tranh cãi về các vấn đề mà chúng ta
không thể nào biết được”. Theo ông, đây là quan điểm sai lầm xuất
phát từ khái niệm sai lạc về mục đích của cuộc sống và một phần từ
các loại lợi ích mà triết học tìm cách đạt tới. Chẳng hạn, đối với
khoa học vật lý, nhờ các phát minh, vật lý học mang lại lợi ích cho
nhiều người hoàn toàn không biết gì về nó và vì thế, khoa vật lý
được khuyên học. Lợi ích này không thuộc về triết học.
Như vậy, chúng ta phải tìm kiếm giá trị của triết học ở đâu? Theo
B.Rátxen, nếu “học triết học có một giá trị nào đó đối với những
người không phải là sinh viên triết học, thì đó phải là một lợi ích
gián tiếp, thông qua ảnh hưởng của nó đến đời sống của những
người học triết học”. Hơn nữa, nếu chúng ta muốn không phải hứng
chịu thất bại trong việc xác định giá trị của triết học thì trước hết,
chúng ta phải giải phóng tâm trí của mình khỏi các thành kiến của
những cái được gọi là “con người thực tế”. Con người thực tế
thường được hiểu sai là “những con người chỉ biết nhìn nhận các
nhu cầu vật chất, chỉ biết con người phải có lương thực cho thể xác,
nhưng lại quên mất nhu cầu cung cấp lương thực cho tinh thần”. Và,
nếu như mọi người đều có cuộc sống sung túc, còn cùng kiệt đói và
bệnh tật đã được giảm thiểu thì vẫn còn rất nhiều cái phải làm để tạo
ra một xã hội có giá trị; và ngay cả trong thế giới hiện nay, lợi ích
tinh thần cũng quan trọng như lợi ích vật chất. Chính vì vậy, theo
B.Rátxen, “giá trị của triết học chỉ có thể tìm thấy giữa các lợi ích
tinh thần mà thôi” và chỉ có những ai không dửng dưng với các lợi
ích này mới có niềm tin rằng học triết học không phải là sự lãng phí
thời gian(4).
Từ quan niệm này về giá trị của triết học, B.Rátxen cho rằng, giống
mọi môn học khác, triết học cũng chủ yếu hướng đến tri thức. Song,
tri thức mà triết học hướng tới là “loại tri thức tạo sự thống nhất và
hệ thống cho toàn thể các khoa học, loại tri thức nảy sinh từ việc
xem xét một cách có phê phán các cơ sở của sự xác tín, thành kiến
và niềm tin của chúng ta”. Khi so sánh tri thức triết học với tri thức
của các khoa học khác, B.Rátxen đã nhận thấy sự khác biệt giữa
chúng ở chỗ, tri thức mà triết học đạt được không hoàn toàn thành
công trong các cố gắng để cung cấp câu trả lời dứt khoát cho những
câu hỏi của nó, còn trong các khoa học khác, chẳng hạn như toán
học, hoá học, sử học.., khi đã xác nhận được chân lý chắc chắn thì
câu trả lời của các khoa học này còn kéo dài mãi. Điều này đã dẫn
đến việc là, ngay khi tri thức của con người có thể đạt được một
chân lý dứt khoát về bất cứ vấn đề gì thì vấn đề này không còn được
gọi là triết học, bởi nó đã trở thành một khoa học riêng. Chính vì
vậy, theo ông, “sự không chắc chắn của triết học có vẻ bề ngoài hơn
là thực tế: những vấn đề mà dường như, đã có câu trả lời dứt khoát,
thì được đặt vào các khoa học; trong khi chỉ có các vấn đề mà hiện
tại, không thể có câu trả lời dứt khoát, mới tạo thành phần còn lại
được gọi là triết học”(5).
Như vậy, trong quan niệm của B.Rátxen, tri thức mà triết học mang
lại là không chắc chắn cho những câu hỏi mà nó đã nêu ra. Tuy
nhiên, theo ông, đó mới chỉ là một phần liên quan đến sự không chắc
chắn của triết học. Đối với thực tế đời sống con người, còn nhiều
vấn