Download miễn phí Hướng dẫn học sinh THCS giải bài tập định lượng - vật lý
Nhiều khi học sinh thuộc những định nghĩa, định lý, quy tắc nhưng vẫn
không giải bài tậpnguyên nhân là không biết lập luận để vận dụng chúng. Khi
ta yêu cầu học sinh vận dụng các kiến thức vật lý để giải bài tập có nghĩa là
yêu cầu các em thiết lập mối quan hệ giữa các kiến thức mà các em đã học vào
một trường hợp cụ thể. Hiện tượng cụ thể trong thực tế rất đa dạng và nhiều
hiện tượng trải qua nhiều giai đoạnbị chi phối bởi nhiều nguyên nhân, nhiều
quy luật. cần phân tích được sự phức tạp đó và thực hiện lập luận một
cách đúng quy tắc thì kết quả thu được mới chắc chắn. Bởi vậy việc rèn luyện
cho học sinh biết phân tích, suy luận là rất quan trọng, cần thiết, phải làm một
cách kiên trì, có kế hoạch tạo thói quen, thành nếp suy nghĩ của học sinh,
không để cho học sinh hoàn toàn mò mầm một cách tự phát. Đối với học sịnh
THCS chưa thể giới thiệu cho các em một cách tường minh các phương pháp
suy luận, lô gíc hay các phương pháp nhận thức vật lý. Nhưng bản thân giáo
viên thì phải biết để hướng dẫn cho học sinh thực hiện theo phương pháp đó
mỗi khi có cơ hội. Qua nhiều lần như vậy sẽ hình thành ở học sinh thói quen,
nếp suy nghĩ khoa học.
Để tải bản Đầy Đủ của tài liệu, xin Trả lời bài viết này, Mods sẽ gửi Link download cho bạn sớm nhất qua hòm tin nhắn.
Ai cần download tài liệu gì mà không tìm thấy ở đây, thì đăng yêu cầu down tại đây nhé:
Nhận download tài liệu miễn phí
Tóm tắt nội dung tài liệu:
GPHI: Höôùng daãn HS THCS giaûi baøi taäp ñònh löôïng.Trang 1
HƯỚNG DẪN HỌC SINH THCS
GIẢI BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG MÔN VẬT LÝ.
PHẦN I: MỞ ĐẦU.
1)Tính cấp thiết của đề tài:
+Về mặt lý luận: Việc giải bài tập định lượngcủa môn vật lý ở cấp
THCS là một vấn đề làm cho nhiều học sinh cảm giác sợ, đặc biệt là các bài
tập định lượng của lớp 9.
+Về mặt thực tiễn: Đối với môn Vật lý thì tới lớp 6 học sinh mới được
tiếp xúc, nên nó càn khá mới mẻ đối với các em, vả lại tiết bài tập là rất ít so
với tiết lý thuyết. Mặt khác HS của trường hầu hết là HS dân tộc thiểu số, có
trình độ nhận thức và tư duy lôgic kém nên việc giải bài tập là một việc hết
sức nặng nề đối với HS.
2)Đối tượng nghiên cứu:
tui nghiên cứu về việc hướng dẫn HS THCS giải bài tập định lượng vật
lý của trường THPT Đạ Tông.
3)Phạm vi nghiên cứu:
Học sinh khối 9 của trường THPT Đạ Tông.
4)Mục đích nghiên cứu:
tui nghiên cứu về vấn đề này giúp HS có thể giải được các bài tập định
lượng của môn Vật lý và coi đây là một công việc nhẹ nhàng.
5)Kế hoạch nghiên cứu:
tui bắt đầu nghiên cứu từ đầu năm học 2006 – 2007.
PHẦN II: NỘI DUNG.
I.CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN:
Phần nhiều bài tập về nhà không có sự chỉ đạo của giáo viên. Hiện nay
số bài tập ở trên lớp là rất ít, thậm chí là không có. Thực tế cho thấy rất nhiều
GPHI: Höôùng daãn HS THCS giaûi baøi taäp ñònh löôïng.
Trang 2
học sinh gặp khó khăn, lúng túng không biết giải bài tập về nhà thế nào. Tình
trạng phổ biến hiện nay là học sịnh học tập thụ động, máy móc, còn giáo viên
chỉ chú trọng đến các bài toán khó nên học sinh thường chỉ thuộc mấy công
thức vật lý rồi áp dụng để tính toán một cách máy móc mặc dù không hiểu rõ
hiện tượng vật lý, ý nghĩa của các công thức đó.
Bởi vậy để giúp học sinh thực sự vận dụng kiến thức vật lý cho việc giải
bài tập thì điều quan trọng trước tiên là phải hướng dẫn cho học sinh biết cách
phân tích các hiện tượng vật lý được nêu ra trong bài toán, nhận rõ sự diễn
biến của hiện tượng, xác định được các tính chất, nguyên nhân, quy luận phổ
biến chi phối sự diễn biến của hiện tượng. Dù là bài tập định lượng hay định
tính thì cũng phải bắt đầu từ sự phân tích định tính trước khi đưa ra những
công thức tính toán cho phù hợp.
Nhiều khi học sinh thuộc những định nghĩa, định lý, quy tắc nhưng vẫn
không giải bài tậpnguyên nhân là không biết lập luận để vận dụng chúng. Khi
ta yêu cầu học sinh vận dụng các kiến thức vật lý để giải bài tập có nghĩa là
yêu cầu các em thiết lập mối quan hệ giữa các kiến thức mà các em đã học vào
một trường hợp cụ thể. Hiện tượng cụ thể trong thực tế rất đa dạng và nhiều
hiện tượng trải qua nhiều giai đoạnbị chi phối bởi nhiều nguyên nhân, nhiều
quy luật. cần phân tích được sự phức tạp đó và thực hiện lập luận một
cách đúng quy tắc thì kết quả thu được mới chắc chắn. Bởi vậy việc rèn luyện
cho học sinh biết phân tích, suy luận là rất quan trọng, cần thiết, phải làm một
cách kiên trì, có kế hoạch tạo thói quen, thành nếp suy nghĩ của học sinh,
không để cho học sinh hoàn toàn mò mầm một cách tự phát. Đối với học sịnh
THCS chưa thể giới thiệu cho các em một cách tường minh các phương pháp
suy luận, lô gíc hay các phương pháp nhận thức vật lý. Nhưng bản thân giáo
viên thì phải biết để hướng dẫn cho học sinh thực hiện theo phương pháp đó
mỗi khi có cơ hội. Qua nhiều lần như vậy sẽ hình thành ở học sinh thói quen,
nếp suy nghĩ khoa học.
II.THỰC TRẠNG:
Hiện giáo viên thường dành các tiết bài tập với cách là để chữa bài tập
cho học sinh, thông thường giáo viên chữa những bài khó. Giáo viên thường
trình bày một cách cặn kẽ, chặt chẽ cho học sinh hiểu rồi vận dụng, tức là bắt
trước cách giải đó để giải các bài tương tự. Giáo viên không biết đến những
vướng mắc, khó khăn ở chỗ nào khiến cho học sinh không giải được, khi trình
bày bài giảng cũng không nói rõ mình suy nghĩ như thế nào để tìm ra được lời
giải. Cách làm như thế chỉ khiến học sinh thuộc lòng bài giảng cụ thể “thầy
GPHI: Höôùng daãn HS THCS giaûi baøi taäp ñònh löôïng.
Trang 3
giảng bài nào thì trò biết bài ấy chứ không phát triển được khả năng tư duy,
suy nghĩ, tìm tòi của bản thân học sinh.
Muốn khắc phục đựoc lối dạy học truyền thụ một chiều đặt học sinh và
thế thụ động như thế thì giáo viên cần hướng dẫn học sinh suy nghĩ tìm
lấy lời giải.
Suy nghĩ tìm lấy lời giải là một hành động diễn ra trong óc, không quan
sát được, do giáo viên không làm mẫu đẻ cho học sinh bắt trước được, giáo
viên chỉ đưa ra những lời chỉ dẫn hay đưa ra những câu gợi ý để định hướng
cho học sinh suy nghĩ.
Căn cứ vào kết quả trả lời của học sinh mà biết được học sinh suy nghĩ
đúng hay sai.
Để có thể đưa ra được những câu hỏi hướng dẫn thích hợp, bản thân
giáo viên phải giải bài tập theo bốn bước đã nêu một cách tỉ mỉ, lường hết
những khó khăn rồi căn cứ vào đó mà đặt câu hỏi hướng dẫn.
III.CÁC GIẢI PHÁP VÀ KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC:
Để có thể giải được tốt một bài toán định lượng thì phải hướng dẫn các
em theo các bước sau:
Bước 1: Tìm hiểu đề.
a. Đọc kỹ đề bài toán.
b. Tìm hiểu ý nghĩa vật lý của các từ ngữ trong đề bài và diễn đạt bằng
ngôn ngữ vật lý.
c. Biểu diễn các đại lượng vật lý bằng các ký hiệu, chữ cái quen dùng
trong quy ước sách giáo khoa.
d. Vẽ hình nếu cần.
e. Xác định điều “cho biết” hay đã cho và điều “phải tìm” hay ẩn số của
bài tập. Tóm tắt đầu bài.
Bước 2: Phân tích hiện tượng vật lý mà đề bài đề cập.
GPHI: Höôùng daãn HS THCS giaûi baøi taäp ñònh löôïng.
Trang 4
a. căn cứ vào những điều đã cho biết, xác định xem hiện tượng đã nêu
trong bài thuộc phần nào của kiến thức vật lý, có liên quan đến những
khái niệm nào, định luật nao, quy tắc nào?
b. Đối với những hiện tượng vật lý phức tạp thì phải phân tích ra thành
những hiện tượng đơn giản, chỉ bị chi phối bởi một nguyên nhân, một
quy tắc hay một định luật vật lý xác định.
c. Tìm hiểu xem hiện tượng vật lý diễn biến qua những giai đoạn nào, mỗi
giai đoạn tuân theo những định luật nào?
Bước 3: Xây dựng lập luận cho việc giải bài tập.
a. trình bày có hệ thống, chặt chẽ lập luận lô gíc để tìm ra mối liên hệ giữa
những điều cho biết và điều phải tìm.
b. Nếu cần tính toán định lượng, thì lập các công thức có liên
quanđến các đại lượng cho biết, đại lượng cần tìm. Thực hiện các phép
biến đổi toán học để cuối cùng tìm ra được một công thức toán học,
trong đó ẩn số là đại lượng vật lý phải tìm, liên hệ với các đại lượng
khác đã cho trong đề bài.
c. Đổi các đơn vị đo trong đầu bài thành đơn vị của cùng một hệ đơn vị và
thực hiện các phép tính toán.
Có thể trình bày lập luận theo ha...