hoa.nguyenxuan50
New Member
Download Khóa luận Con người và không gian Nam Bộ trong truyện ngắn Sơn Nam
Trong truyện "Cây huê xà", tác giả đã thành công khi xây dựng tình huống để qua đó nhân vật bộc lộ cái phàn sâu thẳm nhất trong tâm hồn mà bình thường khó nhận biết được. Năm Điền vốn là một thầy rắn lừng danh của xóm Thuồng Luồng. Nhưng khi xuất hiện thầy Hai Rắn tài ba hơn, hắn ghen tức cảm giác bị sĩ nhục và đã đem con gái mình làm mĩ nhân kế để dò hỏi thằng lợi con thầy Hai Rắn về toa thuốc thoa vào tay khiến rắn không cắn mà nghe lời. Bất hạnh thay cho hắn toa thuốc ăn cắp được đó vì thiếu cây huê xà nên không linh nghiệm và hắn rơi vào bi kịch gậy ông đập lưng ông:"Con Lài chết, có lẽ vì Năm Điền không tin con gái nên cho rắn cắn nó trước. Chừng thấy nó chết y buồn quá nên tự tử theo, không muốn chuyện đổ bể ra e mất thể diện với bạn đồng nghề"[Hương rừng Cà Mau, tập 1, tr.197]Đặt nhân vật trong tình huống "hùm tha sấu bắt" là một kiểu tạo thời thế để lộ diện anh hùng khi Sơn Nam khám phá phẩm chất của những con người Nam Bộ tiêu biểu như ông Tư Đức, Năm Tự.
Để tải bản DOC Đầy Đủ xin Trả lời bài viết này, Mods sẽ gửi Link download cho bạn sớm nhất qua hòm tin nhắn.
Mặc dù tinh thần bất khuất của con người trong tác phẩm của Viễn Phương, Vũ Hạnh có tính chất quyết liệt hơn so với Hương rừng Cà Mau của Sơn Nam song cả hai đều đã chọn những không gian xa lạ, thời gian phiếm định, nhân vật phần lớn xuất hiện dưới áo mão hình hài và tính danh phương Bắc. Đối với người dân Nam bộ, những hình ảnh ấy tuy không quá mơ hồ nhưng không phải ai cũng biết.
Cũng không giống với những trái tim sục sôi lòng căm thù giặc như ông già Sa Thét, anh Ba Hoành trong sáng tác của Nguyễn Quang Sáng, không có những “người mẹ cầm súng” như chị Út Tịch trong tác phẩm của Nguyễn Thi, cũng không có những cuộc đối đầu chạm trán một mất một còn với kẻ thù như những trang viết của nhiều nhà văn Nam bộ khác cùng thời, nhưng tấm lòng yêu nước của con người Nam bộ qua truyện ngắn Sơn Nam không vì thế mà trở nên đơn điệu, tẻ nhạt. Tình yêu của họ tuy lặng lẽ thâm trầm nhưng vô cùng thiết tha sâu lắng.
Truyện ngắn Sơn Nam không tập trung phản ánh mối quan hệ đối nghịch giữa ta và địch mà chủ yếu khắc họa quan điểm, thái độ, cách cư xử của con người Nam Bộ trong hoàn cảnh có ngoại xâm. Dù không trực tiếp thể hiện những mâu thuẫn giằng co quyết liệt giữa ta và địch, truyện của Sơn Nam vẫn thể hiện một tình yêu quê hương đậm đà, đằm thắm, một ý thức chống xâm lăng sâu sắc.
2.2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện ngắn Sơn Nam
2.2.1. Dùng ngoại hình để khắc họa tính cách
Ngoại hình là một khái niệm nhằm chỉ toàn bộ những biểu hiện tạo nên dáng vẻ bề ngoài của nhân vật. Đó chính là những nét về diện mạo, hình dáng, trang phục, cử chỉ, tác phong của nhân vật được biểu hiện trong tác phẩm. Chỉ bằng vài nét bút thoáng qua có tính chất chấm phá nhưng Sơn Nam đã tái hiện, dựng lên dáng các nhân vật một cách rất rõ nét trước mắt người đọc. Để từ dáng đó, người đọc có thể nhìn thấu một cách sinh động, trọn vẹn tính cách nhân vật.
Tính cách nhân vật là sự thống nhất gi ữa bản chất bên trong và những biểu hiện muôn màu muôn vẻ bên ngoài như ngoại hình, thái độ cử chỉ, hành
động, lời nói hằng ngày… Nhân vật của Sơn Nam cũng không nằm ngoài những yếu tố chung đó. Tuy nhiên, điều đặc biệt là qua khảo sát ba tập truyện ngắn Hương rừng Cà Mau chúng tui nhận thấy trong số hơn một trăm năm mươi nhân vật được tác giả đề cập đến [không kể nhân vật có tính cách mờ nhạt] chỉ có khoảng hai mươi nhân vật được ông phác thảo vài nét về hình dáng bên ngoài. Trong đó nhiều nhân vật chỉ được ông giới thiệu chung chung như khi giới thiệu nhân vật cặp rằng Be, ông Năm xay lúa, Nguyên Hưu Henri.
Để chỉ nhân vật cặp rằng Be trong Nhứt phá sơn lâm, tác giả miêu tả “hắn mặc áo bành tô vàng, miệng ngậm ống vố ”. Khi giới thiệu về Nguyên Hưu Henri trong Anh hùng rơm, tác giả miêu tả “đó là một ông lạ mặt, người Việt Nam, mặc âu phục, tay xách cặp da, hút ống vố ”. Thậm chí người tiếng tăm lừng lẫy như ông Năm Hên trong Bắt sấu rừng U Minh hạ tác giả chỉ miêu tả gián tiếp qua lời nhận xét của những nhân vật khác trong tác phẩm: “Coi tướng của ông ghê như tướng thầy pháp” [Hương rừng Cà Mau, tập 1, tr.92]. Dường như Sơn Nam không chú trọng đến việc miêu tả ngoại hình, kể cả đối với những nhân vật vốn được tôn vinh là phái đẹp. Một cô gái ở tuổi mười tám đôi mươi như “con Lài” trong Cây Huê Xà chỉ được tác giả giới thiệu một cách ngắn gọn: “Con Lài là đứa con gái nhan sắc”. Tương tự như vậy, nhân vật “con Bảy” trong Con Bảy đưa đò, tác giả cũng chỉ miêu tả “Con Bảy có gương mặt chữ điền, đôi mắt đen lánh và vóc hình cao ráo”.
Trong trường hợp Sơn Nam chú ý miêu tả ngoại hình của nhân vật thì mục đích sâu xa không phải là để khắc họa dáng nhân vật, mà để nhằm nói lên một ý nghĩa nào đó.Trong truyện Hương Rừng, Sơn Nam đã khá chú ý đến cốt cách, vẻ đẹp bên ngoài của nhân vật Hoàng Mai. Có thể nói, đây là nhân vật đầu tiên trong Hương rừng Cà Mau và cũng là nhân vật duy nhất trong suốt ba tập truyện được ông chú trọng đến vẻ đẹp của một cô gái vừa độ trăng tròn. Đó là hình ảnh của một cô gái thuộc dòng dõi hoàng tộc. Cô có “làn da trắng trong leo lẻo”, “mái tóc đen huyền”, “má đỏ hây hây”, “miệng chúm chím hàm tiếu”. Nét đẹp vương giả, kiêu sa ấy còn được ông tô điểm bằng thói quen chiêm ngưỡng, thưởng thức cội Hoàng Mai trước sân mỗi ngày, “trong khi cả rừng U Minh này mấy ai biết thưởng thức giống hoa vương giả, lạc loài ấy”! Tôn vinh vẻ đẹp của Hoàng Mai cùng một lúc tác giả đã đối lập với sự tiều tuỵ của cô sau những ngày nương thân chốn “rừng thiêng nước độc”. Cũng như bao nhiêu con người sinh sống ở chốn này, dòng máu hoàng tộc, quí phái của nàng không ngăn được sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Đôi bàn tay ngà ngày xưa đã rụng mất hết hồi nào, chỉ có năm cuốn vải nhỏ quấn khéo léo thay thế. Mái tóc đen huyền giờ đây chỉ cần chuyền về phía sau lưng gầy hàng chục sợi tóc thi nhau tuông xuống… lược chải đến đâu, tóc lùa đến đấy. Tuy gió bấc thổi về không lạnh lắm nhưng Hoàng Mai đòi đốt lửa để sưởi rồi giẫm chân lên than hồng mà cười. Đêm đến nàng rên khe khẽ. Hoàng Mai đã nhiễm chứng phong cùi. Chú ý đến vẻ đẹp và sự quí phái của Hoàng Mai, nói đến gia phả nhà Nguyễn, toa thuốc trường sinh mà Tằng tổ mấy đời của cô để lại, Sơn Nam muốn đề cập đến số phận mong manh bé nhỏ của con người trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Xây dựng nhân vật Hoàng Mai, tác giả tỏ ra độc đáo trong việc phản ánh cuộc sống đầy khó khăn gian khổ của người đi mở đất. Mặt khác, đó cũng là lời tố cáo chính sách áp bức bóc lột của bọn thực dân cướp nước và bè lũ tay sai. Vì trốn chạy ách áp bức bóc lột, vì không sống được ở quê nhà nên con người phải dấn thân vào chốn “thanh lâm u cốc” và phải chịu trả giá bằng sinh mạng của mình.
Nhân vật truyện ngắn Sơn Nam có diện mạo bên ngoài rất bình thường. Có thể khẳng định, viết về con người Nam Bộ nhưng Sơn Nam đã không chú trọng nhiều vào việc khắc họa ngoại hình của họ. Ông chỉ điểm qua bằng những nét vẽ thô sơ nhưng qua đó hình ảnh con người Nam Bộ lại hiện lên một cách rõ ràng và chân thực. Họ chính là những con người mang những đặc điểm và vẻ đẹp riêng của vùng đồng bằng sông nước.
Cái khó của truyện ngắn là với một dung lượng giới hạn người sáng tác phải thể hiện được trọn vẹn ý đồ nghệ thuật của mình. Chính vì thế, Sơn Nam đã lựa chọn những nét vẽ chấm phá một cách thành công để tô điểm hình ảnh về người Nam Bộ. Không cầu kỳ, tỉ mỉ mà gây được ấn tượng rất chân thực gần gũi cho người tiếp nhận. Đó cũng chính là ưu điểm của cây bút truyện ngắn này.
Ngoại hình nhân vật trong truyện Sơn Nam thường ngầm thông báo cho người đọc về hoàn cảnh sống và tính cách của họ. Người nông dân đặc trưng Nam Bộ thường được biết đến với hình ảnh bộ quần áo bà ba đen và chiếc khắn rằn. Trong một số truyện ngắn, Sơn Nam đã chú...
Download miễn phí Khóa luận Con người và không gian Nam Bộ trong truyện ngắn Sơn Nam
Trong truyện "Cây huê xà", tác giả đã thành công khi xây dựng tình huống để qua đó nhân vật bộc lộ cái phàn sâu thẳm nhất trong tâm hồn mà bình thường khó nhận biết được. Năm Điền vốn là một thầy rắn lừng danh của xóm Thuồng Luồng. Nhưng khi xuất hiện thầy Hai Rắn tài ba hơn, hắn ghen tức cảm giác bị sĩ nhục và đã đem con gái mình làm mĩ nhân kế để dò hỏi thằng lợi con thầy Hai Rắn về toa thuốc thoa vào tay khiến rắn không cắn mà nghe lời. Bất hạnh thay cho hắn toa thuốc ăn cắp được đó vì thiếu cây huê xà nên không linh nghiệm và hắn rơi vào bi kịch gậy ông đập lưng ông:"Con Lài chết, có lẽ vì Năm Điền không tin con gái nên cho rắn cắn nó trước. Chừng thấy nó chết y buồn quá nên tự tử theo, không muốn chuyện đổ bể ra e mất thể diện với bạn đồng nghề"[Hương rừng Cà Mau, tập 1, tr.197]Đặt nhân vật trong tình huống "hùm tha sấu bắt" là một kiểu tạo thời thế để lộ diện anh hùng khi Sơn Nam khám phá phẩm chất của những con người Nam Bộ tiêu biểu như ông Tư Đức, Năm Tự.
Để tải bản DOC Đầy Đủ xin Trả lời bài viết này, Mods sẽ gửi Link download cho bạn sớm nhất qua hòm tin nhắn.
Tóm tắt nội dung:
a.Mặc dù tinh thần bất khuất của con người trong tác phẩm của Viễn Phương, Vũ Hạnh có tính chất quyết liệt hơn so với Hương rừng Cà Mau của Sơn Nam song cả hai đều đã chọn những không gian xa lạ, thời gian phiếm định, nhân vật phần lớn xuất hiện dưới áo mão hình hài và tính danh phương Bắc. Đối với người dân Nam bộ, những hình ảnh ấy tuy không quá mơ hồ nhưng không phải ai cũng biết.
Cũng không giống với những trái tim sục sôi lòng căm thù giặc như ông già Sa Thét, anh Ba Hoành trong sáng tác của Nguyễn Quang Sáng, không có những “người mẹ cầm súng” như chị Út Tịch trong tác phẩm của Nguyễn Thi, cũng không có những cuộc đối đầu chạm trán một mất một còn với kẻ thù như những trang viết của nhiều nhà văn Nam bộ khác cùng thời, nhưng tấm lòng yêu nước của con người Nam bộ qua truyện ngắn Sơn Nam không vì thế mà trở nên đơn điệu, tẻ nhạt. Tình yêu của họ tuy lặng lẽ thâm trầm nhưng vô cùng thiết tha sâu lắng.
Truyện ngắn Sơn Nam không tập trung phản ánh mối quan hệ đối nghịch giữa ta và địch mà chủ yếu khắc họa quan điểm, thái độ, cách cư xử của con người Nam Bộ trong hoàn cảnh có ngoại xâm. Dù không trực tiếp thể hiện những mâu thuẫn giằng co quyết liệt giữa ta và địch, truyện của Sơn Nam vẫn thể hiện một tình yêu quê hương đậm đà, đằm thắm, một ý thức chống xâm lăng sâu sắc.
2.2. Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện ngắn Sơn Nam
2.2.1. Dùng ngoại hình để khắc họa tính cách
Ngoại hình là một khái niệm nhằm chỉ toàn bộ những biểu hiện tạo nên dáng vẻ bề ngoài của nhân vật. Đó chính là những nét về diện mạo, hình dáng, trang phục, cử chỉ, tác phong của nhân vật được biểu hiện trong tác phẩm. Chỉ bằng vài nét bút thoáng qua có tính chất chấm phá nhưng Sơn Nam đã tái hiện, dựng lên dáng các nhân vật một cách rất rõ nét trước mắt người đọc. Để từ dáng đó, người đọc có thể nhìn thấu một cách sinh động, trọn vẹn tính cách nhân vật.
Tính cách nhân vật là sự thống nhất gi ữa bản chất bên trong và những biểu hiện muôn màu muôn vẻ bên ngoài như ngoại hình, thái độ cử chỉ, hành
động, lời nói hằng ngày… Nhân vật của Sơn Nam cũng không nằm ngoài những yếu tố chung đó. Tuy nhiên, điều đặc biệt là qua khảo sát ba tập truyện ngắn Hương rừng Cà Mau chúng tui nhận thấy trong số hơn một trăm năm mươi nhân vật được tác giả đề cập đến [không kể nhân vật có tính cách mờ nhạt] chỉ có khoảng hai mươi nhân vật được ông phác thảo vài nét về hình dáng bên ngoài. Trong đó nhiều nhân vật chỉ được ông giới thiệu chung chung như khi giới thiệu nhân vật cặp rằng Be, ông Năm xay lúa, Nguyên Hưu Henri.
Để chỉ nhân vật cặp rằng Be trong Nhứt phá sơn lâm, tác giả miêu tả “hắn mặc áo bành tô vàng, miệng ngậm ống vố ”. Khi giới thiệu về Nguyên Hưu Henri trong Anh hùng rơm, tác giả miêu tả “đó là một ông lạ mặt, người Việt Nam, mặc âu phục, tay xách cặp da, hút ống vố ”. Thậm chí người tiếng tăm lừng lẫy như ông Năm Hên trong Bắt sấu rừng U Minh hạ tác giả chỉ miêu tả gián tiếp qua lời nhận xét của những nhân vật khác trong tác phẩm: “Coi tướng của ông ghê như tướng thầy pháp” [Hương rừng Cà Mau, tập 1, tr.92]. Dường như Sơn Nam không chú trọng đến việc miêu tả ngoại hình, kể cả đối với những nhân vật vốn được tôn vinh là phái đẹp. Một cô gái ở tuổi mười tám đôi mươi như “con Lài” trong Cây Huê Xà chỉ được tác giả giới thiệu một cách ngắn gọn: “Con Lài là đứa con gái nhan sắc”. Tương tự như vậy, nhân vật “con Bảy” trong Con Bảy đưa đò, tác giả cũng chỉ miêu tả “Con Bảy có gương mặt chữ điền, đôi mắt đen lánh và vóc hình cao ráo”.
Trong trường hợp Sơn Nam chú ý miêu tả ngoại hình của nhân vật thì mục đích sâu xa không phải là để khắc họa dáng nhân vật, mà để nhằm nói lên một ý nghĩa nào đó.Trong truyện Hương Rừng, Sơn Nam đã khá chú ý đến cốt cách, vẻ đẹp bên ngoài của nhân vật Hoàng Mai. Có thể nói, đây là nhân vật đầu tiên trong Hương rừng Cà Mau và cũng là nhân vật duy nhất trong suốt ba tập truyện được ông chú trọng đến vẻ đẹp của một cô gái vừa độ trăng tròn. Đó là hình ảnh của một cô gái thuộc dòng dõi hoàng tộc. Cô có “làn da trắng trong leo lẻo”, “mái tóc đen huyền”, “má đỏ hây hây”, “miệng chúm chím hàm tiếu”. Nét đẹp vương giả, kiêu sa ấy còn được ông tô điểm bằng thói quen chiêm ngưỡng, thưởng thức cội Hoàng Mai trước sân mỗi ngày, “trong khi cả rừng U Minh này mấy ai biết thưởng thức giống hoa vương giả, lạc loài ấy”! Tôn vinh vẻ đẹp của Hoàng Mai cùng một lúc tác giả đã đối lập với sự tiều tuỵ của cô sau những ngày nương thân chốn “rừng thiêng nước độc”. Cũng như bao nhiêu con người sinh sống ở chốn này, dòng máu hoàng tộc, quí phái của nàng không ngăn được sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Đôi bàn tay ngà ngày xưa đã rụng mất hết hồi nào, chỉ có năm cuốn vải nhỏ quấn khéo léo thay thế. Mái tóc đen huyền giờ đây chỉ cần chuyền về phía sau lưng gầy hàng chục sợi tóc thi nhau tuông xuống… lược chải đến đâu, tóc lùa đến đấy. Tuy gió bấc thổi về không lạnh lắm nhưng Hoàng Mai đòi đốt lửa để sưởi rồi giẫm chân lên than hồng mà cười. Đêm đến nàng rên khe khẽ. Hoàng Mai đã nhiễm chứng phong cùi. Chú ý đến vẻ đẹp và sự quí phái của Hoàng Mai, nói đến gia phả nhà Nguyễn, toa thuốc trường sinh mà Tằng tổ mấy đời của cô để lại, Sơn Nam muốn đề cập đến số phận mong manh bé nhỏ của con người trước sự khắc nghiệt của thiên nhiên. Xây dựng nhân vật Hoàng Mai, tác giả tỏ ra độc đáo trong việc phản ánh cuộc sống đầy khó khăn gian khổ của người đi mở đất. Mặt khác, đó cũng là lời tố cáo chính sách áp bức bóc lột của bọn thực dân cướp nước và bè lũ tay sai. Vì trốn chạy ách áp bức bóc lột, vì không sống được ở quê nhà nên con người phải dấn thân vào chốn “thanh lâm u cốc” và phải chịu trả giá bằng sinh mạng của mình.
Nhân vật truyện ngắn Sơn Nam có diện mạo bên ngoài rất bình thường. Có thể khẳng định, viết về con người Nam Bộ nhưng Sơn Nam đã không chú trọng nhiều vào việc khắc họa ngoại hình của họ. Ông chỉ điểm qua bằng những nét vẽ thô sơ nhưng qua đó hình ảnh con người Nam Bộ lại hiện lên một cách rõ ràng và chân thực. Họ chính là những con người mang những đặc điểm và vẻ đẹp riêng của vùng đồng bằng sông nước.
Cái khó của truyện ngắn là với một dung lượng giới hạn người sáng tác phải thể hiện được trọn vẹn ý đồ nghệ thuật của mình. Chính vì thế, Sơn Nam đã lựa chọn những nét vẽ chấm phá một cách thành công để tô điểm hình ảnh về người Nam Bộ. Không cầu kỳ, tỉ mỉ mà gây được ấn tượng rất chân thực gần gũi cho người tiếp nhận. Đó cũng chính là ưu điểm của cây bút truyện ngắn này.
Ngoại hình nhân vật trong truyện Sơn Nam thường ngầm thông báo cho người đọc về hoàn cảnh sống và tính cách của họ. Người nông dân đặc trưng Nam Bộ thường được biết đến với hình ảnh bộ quần áo bà ba đen và chiếc khắn rằn. Trong một số truyện ngắn, Sơn Nam đã chú...