t.lengoctu
New Member
Download miễn phí Đề tài Nghiên cứu chế tạo màng mỏng ZnO loại p bằng phương pháp phún xạ magnetron
Năng lượng Madelung trong các h ợp chất ion là năng lư ợng liên kết chủ yếu và quyết định sự ổn
định của cấu trúc tinh th ể của những hợp chất này, các t ạp chất có khuynh hư ớng làm tăng năng
lượng Madelung là m cho tinh th ể có khuynh hư ớng không ổn định.
Trong các tạp chất pha tạp loại p, ZnO:Li s ự tăng năng lư ợng Madelung là 12,61eV, khá cao và
có thể phá hủy tinh thể thì sự tăng của ZnO:N ch ỉ là 0,79eV có th ể chấp nhận được và có th ể
dùng để chế tạo ZnO loại p
Để tải bản Đầy Đủ của tài liệu, xin Trả lời bài viết này, Mods sẽ gửi Link download cho bạn sớm nhất qua hòm tin nhắn.
Ai cần download tài liệu gì mà không tìm thấy ở đây, thì đăng yêu cầu down tại đây nhé:
Nhận download tài liệu miễn phí
Tóm tắt nội dung tài liệu:
Thắc mắc xin đưa lên diễn đàn tại: www.myyagy.com/mientayTRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN TP.HCM
BỘ MÔN VẬT LÝ ỨNG DỤNG
SEMINAR PHƯƠNG PHÁP TH ỰC NGHIỆM CHUYÊN NGÀNH:
NGHIÊN CỨU CHẾ TẠO MÀNG MỎNG ZnO LOẠI P
BẰNG PHƯƠNG PHÁP PHÚN X Ạ MAGNETRON
HVBC: NGUYỄN ĐỖ MINH QUÂN
GVHD: TS. LÊ TRẤN
Thắc mắc xin đưa lên diễn đàn tại: www.myyagy.com/mientay
TP.HCM, Tháng 4 Năm 2010
Thắc mắc xin đưa lên diễn đàn tại: www.myyagy.com/mientay
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Để phát triển các linh kiện quang điện tử, một điểm quan trọng cần được giải quyết là chế tạo
bán dẫn loại p có điện trở thấp và tốt như những chất bán dẫn có độ rộng vùng cấm rộng như
GaN (3.4eV) , ZnSe (2.58eV) – những chất bán dẫn khá đắt tiền, không phù hợp với xu hướng
hiện đại. Vi vậy ZnO loại p là môt sự lựa chọn vì những chức năng ưu việt của nó như nguồn vật
liệu dễ tìm, giá thành rẻ và có độ dẫn điện rất tốt
GIỚI THIỆU VỀ ZnO
ZnO là tinh thể được hình thành từ một nguyên tố nhóm II (Zn) và nguyên tố nhóm VI (O), năng
lượng liên kết chủ yếu là năng lượng Madelung. ZnO có những tính chất hứa hẹn khả năng ứng
dụng cao: có cấu trúc vùng vấm thẳng, năng lượng liên kết exiton vào khoảng 60meV- nhiều hơn
GaN(25meV) và năng lượng nhiệt ở nhiệt độ phòng là 26(meV). Năng lượng đó có thể đảm bảo
một sự phát xạ exiton hiệu quả tại nhiệt độ phòng. Như một kết quả tất yếu, ZnO được hứa hẹn
ZnO là hợp chất ion có cấu trúc mạng sáu phương xếp chặt. Ô cơ sở của mạng sáu phương xếp
chặt là khối lăng trụ lục giác với hằng số mạng là a = 3,24265 Ao, c = 5,1948 Ao, có 2 nguyên tử
Zn và hai nguyên tử O trong ô đơn vị hexagonal như hình.
Hình 2.1 cấu trúc wurtzire của ZnO
ZnO PHA TẠP LOẠI P
Theo lý thuyết, để có thể tạo được bán dẫn loại p thì có thể chọn những nguyên tố nhóm I hay
nhóm V làm chất pha tạp. Chúng là những nguyên tố có thể thay thế vị trí của Zn hay O trong
mạng tin thể ZnO, đồng thời thiếu một điện tử so với nguyên tố mà nó thay thế , vì vậy có thể
thu được bán dẫn loại p
Theo những thực nghiệm của Su-Huai Wei và các cộng sự thì các nguyên tố có thể pha tạp bán
dẫn loại p phù hợp là N và Li
Khi pha tạp các tạp chất vào trong tinh thể của ZnO, sẽ làm thay đổi năng lượng Madelung của
ZnO, dưới đây là sự thay đổi năng lượng Madelung của ZnO theo loại tạp chất được đưa vào:
Tạp chất Năng lượng Madelung(eV)
Pha tạp loại n
AlZn -6.44
GaZn -13,72
InZn
Pha tạp loại p
No + 0.79
LiZn + 12.61
Thắc mắc xin đưa lên diễn đàn tại: www.myyagy.com/mientay
Năng lượng Madelung trong các hợp chất ion là năng lượng liên kết chủ yếu và quyết định sự ổn
định của cấu trúc tinh thể của những hợp chất này, các tạp chất có khuynh hướng làm tăng năng
lượng Madelung làm cho tinh thể có khuynh hướng không ổn định.
Trong các tạp chất pha tạp loại p, ZnO:Li sự tăng năng lượng Madelung là 12,61eV, khá cao và
có thể phá hủy tinh thể thì sự tăng của ZnO:N chỉ là 0,79eV có thể chấp nhận được và có thể
dùng để chế tạo ZnO loại p
ZnO PHA TẠP NITƠ
Một trong những yếu tố quan trọng quyết định thành công hay thất bại trong việc chế tạo bán dẫn
loại p ZnO: N chính là sự hòa tan vào trong tinh thể ZnO của N và trạng thái của Nitơ được hòa
tan trong mạng tinh thể của ZnO./ và khi Nitơ độ hòa tan vào mạng tinh thể và sẽ gây ra những
thay đổi nhất định bên trong mạng tinh thể ZnO
Khi pha tạp chất Nitơ vào tinh thể ZnO có thể làm thay đổi hằng số mạng. Có thể lí giải điều này
như sau: khi đi vào mạng tinh thể nguyên tử Nitơ có bán kính nhỏ hơn bán kính nguyên tử Oxy,
điều này làm cho độ dài liên kết Zn-N nhỏ hơn độ dài liên kết Zn-O, do đó hằng số mạng giảm
mạnh.
Sự thay đổi đó được khảo sát bởi tác giả B.Yao, màng mỏng ZnO: N được chế tạo bằng phương
pháp phún xạ magnetron RF ở điều kiện nhiệt độ 510K trên đế thạch anh và xác định cấu trúc
bằng phương pháp nhiễu xạ tia X
Hình 2.5 Phổ nhiễu xạ của ZnO
Hằng số mạng của tinh thể ZnO:N có chiều hướng tăng so với tinh thể ZnO thuần điều này
chứng tỏ trạng thái tồn tại của Nitơ trong mạng tinh thể là trạng thái phân tử N2.
Phân tử Nitơ không như trạng thái nguyên tử, khi đi vào mạng tinh thể ZnO, thay vì hình thành
mức acceptor và hình thành bán dẫn loại p thì lại hình thành mức donor, kết quả là hình thành
bán dẫn loại n.
Ngoài sự thay đổi hằnng số mạng, N trong ZnO còn làm thay đổi tính chất quang của màng.
Điều dễ nhận thấy nhất là thay đổi phổ truyền qua của màng. Từ phổ truyền qua ta nhận thấy:
So với màng ZnO thuần, màng ZnO: N có:
+ Bờ hấp thụ dịch chuyển về phía ánh sáng có bước sóng dài
+ Độ truyền qua thấp hơn
Hình 2.6 Phổ truyền qua của màng mỏng ZnO
Ngoài ra khi pha tạp N vào ZnO còn làm thay đổi cả mật độ trạng thái của vật liệu ZnO
Thắc mắc xin đưa lên diễn đàn tại: www.myyagy.com/mientay
ZnO ĐỒNG PHA TẠP DONOR VÀ ACCEPTOR
Việc pha tạp duy nhất acceptor n vào trong tinh thể ZnO cũng chưa phải là giải pháp khả thi vì
khi đó sẽ làm tăng năng lượng Madelung dẫn đến tính bất ổn của tinh thể, vì thế một giải pháp
khác được đưa ra là đồng pha tạp acceptor và donor theo t ỉ lệ A
= 2:1Hình ảnh 2.10 cấu trúc tinh thể ZnO(2N,Ga)
Việc đồng pha tạp nhằm hai muc đích:
Thứ nhất, góp phần tăng cường tính hợp thức của các acceptor, cơ chế này đòi hỏi ái lực điện
giữa acceptor và chất đồng pha tạp phản ứng phải cao
Entanpi thành lập của ZnO (-348,28kJmol-1) lớn hơn entanpi thành lập của Zn3N2(-20kJmol-1),
điều đó dẫn đến việc thành lập liên kết Zn-O thuận lợi hơn nhiều so với hình thành liên kết Zn-N.
Điều này ám chỉ sự hòa tan thấp N vào tinh thể ZnO.
Năng lượng liên kết đối với AlN và GaN tương ứng là 2,28eV và 2,24eV lớn hơn năng lượng
liên kết ZnO(1,89eV). Vì vậy Al và Ga là hai donor đồng pha tạp phù hợp với N. Ngoài độ dài
liên kết của Al-N và Ga-N trong mạng tinh thể gần với độ dài liên kết của Zn-O sẽ làm giảm sự
đóng góp của biến dạng của năng lượng thành lập nguyên tử acceptor N ở vị trí O. Như vậy sự
hiện diện của Ga trong tinh thể ZnO làm tăng tính hợp thức của N vào trong ZnO
Thứ hai, việc đồng pha tạp donor với acceptor là để tăng cường sự hòa tan của acceptor. Donor
pha tạp vào không phải để khử tính dẫn loại p mà để hoạt hóa acceptor
Hình 2.9 giản đồ vùng năng lượng của bán dẫn đồng pha tạp p
Một cấu hình tam phân A-D-A
Hình ảnh một vài kết quả pha tạp ZnO loại p
THỰC NGHIỆM TỔNG HỢP MÀNG ZnO LOẠI P
Trong phần này sẽ trình bày việc nghiên cứu thực nghiệm tổng hợp màng ZnO, ZnO:Al,Ga từ đó
tìm điều kiện tổng hợp màng ZnO:N có tính dẫn loại p
1. Vật liệu khối
Bằng kỹ thuật chế tạo bia gốm, bột ZnO(99.9%), Al2O3(99.99%) và Ga2O3(99.99%) được dùng
để tổng hợp bia ZnO, ZnO:Al(AZO) (0.75%wt, 1%wt, 1.5%wt và 3.5%wt) và ZnO:Ga(GZO)
(0,5%wt) làm bia cho quá trình phún x ạ tạo màng mỏng ZnO pha tạp N và đồng pha tạp Al-N
hay Ga-N
Thắc mắc xin đưa lên diễn đàn tại: www.myyagy.com/mientay
Các oxit thành phần được nghiềm bằng phương pháp nghiền ướt với máy nghiềm bi nhanh loại
một chỗ trong thời gian 5 giờ. Bột sau nghiền được sấy khô trong tủ sấy 200oC nhiều giờ cho bay
hết ...